De Tegel in Wervershoof: waarom het wiel opnieuw uitvinden?
Wervershoof heeft iets bijzonders. Iets waar andere dorpen en nieuwbouwwijken jaloers op kunnen zijn: het open vaarwater dat zo kenmerkend is voor ons dorp. Juist daarom verbaast het mij dat de gemeente Medemblik bij het woningbouwplan De Tegel kiest voor een stedenbouwkundige opzet waarin deze unieke kwaliteit nauwelijks wordt benut.
In juni 2025 presenteerde de gemeente Medemblik in De Schoof haar plannen voor woningbouw op de locatie De Tegel. Als architect, met ervaring in de realisatie van meer dan duizend woningen en appartementen, heb ik het gepresenteerde ontwerp met grote belangstelling, maar vooral ook met verbazing bekeken.
Mijn eerste gedachte was: waarom wordt hier een woonwijk ontworpen die nauwelijks aansluiting zoekt bij het karakter van Wervershoof?
Het DNA van Wervershoof
Wie naar de geschiedenis van Wervershoof kijkt, ziet hoe belangrijk het water altijd is geweest. Van oudsher lagen veel woningen direct aan het vaarwater. Ook bij latere uitbreidingen van Wervershoof en Onderdijk is deze bijzondere kwaliteit op succesvolle wijze voortgezet.
Hierdoor zijn aantrekkelijke woongebieden ontstaan met een open, groen en dorps karakter. Het water is daarbij niet alleen een fraai uitzicht, maar draagt ook bij aan de identiteit, de leefbaarheid en het woongenot. Waarom niet opnieuw benutten? Het vaarwater hoort bij Wervershoof. Het was voor de gemeente Wervershoof indertijd de voornaamste reden om De Tegel aan te kopen in de discussie naar het zuiden of het westen.
Een stedelijk ontwerp op een dorpse locatie
Het door de gemeente gepresenteerde plan lijkt vooral naar binnen gericht. Centraal in de wijk ligt een grote groene ruimte met zogenaamde wadi: een verlaagde groenvoorziening bedoeld om tijdelijk regenwater op te vangen.
Een dergelijke inrichting kan uitstekend functioneren in een stedelijke omgeving. Daar kan een groene binnenruimte rust brengen tussen de bebouwing en bijdragen aan de opvang van regenwater. Maar De Tegel ligt niet midden in een drukke stad. De locatie wordt juist omgeven door open vaarwater!
Waarom wordt dat bestaande water niet als uitgangspunt genomen voor het ontwerp? Waarom wordt een groot deel van de openbare ruimte ingericht rondom een wadi, terwijl direct naast de locatie een prachtige mogelijkheid ligt om het water de woonwijk binnen te halen?
Bovendien roept de werking van de voorgestelde wadi vragen op. In onze omgeving staat het grondwater doorgaans hoog, vaak ongeveer op slootwaterniveau. Daarmee vervalt de mogelijkheid voor benodigde infiltratie en waterberging. Juist daarom zou duidelijk moeten worden aangetoond welke functie de wadi hier daadwerkelijk vervult.
Een unieke kans die je maar één keer krijgt
De locatie De Tegel is stedenbouwkundig gezien bijzonder. Veel nieuwbouwwijken moeten kostbare voorzieningen treffen om water in hun woonomgeving te brengen. Bij De Tegel ligt dat water al voor de deur. Door het bestaande vaarwater op een slimme manier bij de verkaveling te betrekken, kan een woonwijk ontstaan die vanzelfsprekend aansluit op de eerdere uitbreidingen van Wervershoof.
Een wijk met woningen aan het water, herkenbare dorpse straatjes, groen en een natuurlijke verbinding met de omgeving.
In plaats daarvan toont het gemeentelijke ontwerp een woongebied waarin de woningen grotendeels rondom interne groenvoorzieningen zijn gegroepeerd en het parkeren voor een belangrijk deel aan de randen plaatsvindt. Dit verstoort het landschappelijk beeld en voor 40% van de woningen betekent dat een loopafstand tot de auto van soms wel 100m.
Dat zijn keuzes die passen bij een stedelijk woonconcept, maar waarom zouden we die zonder meer toepassen op deze bijzondere dorpse locatie?
Kritiek tijdens de presentatie
Tijdens de presentatieavond in juni 2025 heb ik mijn bezwaren rechtstreeks met de aanwezige stedenbouwkundige en een afgevaardigde van de gemeente besproken. Daarbij heb ik onder andere gewezen op de beperkte aansluiting bij het dorp, de gemiste mogelijkheden van het vaarwater en mijn twijfels over de functie van de wadi.
En ik was niet de enige met deze opmerkingen. Des te opmerkelijker vond ik de latere mededeling van het toenmalige college aan de gemeenteraad dat de presentatie weliswaar veel reacties had opgeleverd, maar geen aanleiding gaf om het stedenbouwkundige ontwerp inhoudelijk aan te passen. De inhoudelijke bezwaren waren ruimschoots met vele gele post-its duidelijk naar voren gebracht.
Bouwen voor de toekomst vraagt om vooruitkijken
Natuurlijk heeft Wervershoof behoefte aan nieuwe woningen. Daarover bestaat geen discussie. Maar juist omdat woningbouw zo belangrijk is, moeten we zorgvuldig omgaan met de schaarse locaties die ons dorp nog heeft.
Een stedenbouwkundig ontwerp bepaalt voor tientallen, misschien wel honderden jaren hoe een woonomgeving eruitziet en functioneert. Een eenmaal gebouwde wijk verander je niet zomaar. Daarom moeten we ons nu afvragen of dit werkelijk de woonwijk is die bij Wervershoof past. Ik vrees dat dorpsbewoners straks, wanneer de wijk eenmaal is gerealiseerd, langs De Tegel varen en zich afvragen:
“Waarom hebben ze het water niet de wijk binnengehaald? De vaarsloot lag er toch al naast? Waarom is hier niet voortgebouwd op wat Wervershoof juist zo bijzonder maakt?”
Maar dan is het te laat!
Mijn oproep aan de gemeente Medemblik
Mijn kritiek is niet bedoeld om woningbouw tegen te houden. Integendeel. Zorg ervoor dat er op De Tegel een aantrekkelijke, toekomstbestendige woonwijk ontstaat waar het dorp, maar vooral toekomstige bewoners trots op kunnen zijn. Daarvoor is het naar mijn mening noodzakelijk om opnieuw naar de stedenbouwkundige uitgangspunten te kijken.
Onderzoek serieus hoe het bestaande vaarwater onderdeel kan worden van de wijk. Kijk naar de kwaliteiten van eerdere dorpsuitbreidingen. Een wadi is volstrekt overbodig, de extra waterbuffer wordt ruimschoots gecreëerd door het extra open vaarwater en betrek de kennis en ervaring van bewoners en deskundigen bij de verdere planvorming.
De Tegel verdient geen willekeurig nieuwbouwconcept dat overal in Nederland gebouwd zou kunnen worden. De Tegel verdient een woonwijk die alleen in Wervershoof thuishoort.
Laten we deze unieke kans niet voorbij laten gaan en bezoek 4 november de Dorpsraadvergadering om 20.00 uur bij de Westrand.
Rolf Botman, architect.
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.