Björn Schouten woont nu aan de Simon Koopmanstraat en is de initiator van de tocht. “Je woont aan een straat met die naam, dan moet je er ook meer van weten. Wat heeft hij gedaan? Wat is er gebeurd? Ik verdiepte me erin en kwam op het idee om een speurtocht voor de jeugd over de Tweede Wereldoorlog te organiseren.
Om op die manier kinderen meer besef te geven over wat er is gebeurd, maar ook in de hoop dat er vanavond meer kinderen bij het stiltemoment komen. Met de speurtocht maken de kinderen het zelf mee, een andere manier dan ‘opa vertelt’.”
Samen met Jade Boerdijk, Theo Vertelman, Sharon Mol en Dennis Swart zette hij een prachtige speurtocht uit. Met behulp van sponsors, toneelgroep Europa en 45 vrijwilligers bezorgen zij 310 deelnemers een indrukwekkende middag. Binding gaat mee naar de locaties.
De start is bij Björn thuis. Er wordt gestart met groepen van 10 tot 15 personen. Met de schuit van Klaas Knijn varen we naar het bruggetje bij het aquaduct, met onder het dek twee onderduikers. Een Duitse post vraagt eenieder naar zijn Ausweis. Het loopt goed af, de onderduikers worden niet opgemerkt. Een tweede incident vindt iets verderop plaats. Een visser en zijn vrouw proberen twee Joodse mensen te helpen, maar worden betrapt door een Duitse patrouille. Door een onoplettendheid van een Duitse soldaat weet men hen uit te schakelen en de mensen in veiligheid te brengen.
Onderweg moeten de kinderen, gesteund door ouders en grootouders, ook nog diverse vragen beantwoorden. Ze zijn erg enthousiast om alles voor elkaar te krijgen. Onder zwaar vuur kruipen zij via loopgraven en onder camouflage naar een ruimte (Vinkekroegie) waar zij iets te drinken krijgen. Duitse soldaten spelen een potje biljart en gaan later in de polonaise.
In het decor van opa Botman zijn schuur zingt kleinzoon Kees over de hongerwinter en de langstrekkende mensen om voedsel te krijgen. “Met een knol of een tulpenbol, kregen zij de maag wel vol.”, is de laatste regel. Met een voedselbon voor iets lekkers trekken de kinderen verder.
Verderop lezen zij een artikel waarin geschreven wordt over de verzetsleus OZO (Oranje Zal Overwinnen). In de tekst is een codewoord verstopt. Ook is er een woordzoeker over Simon Koopman. Net als op elke andere locatie is ook hier weer een letter te vinden voor het eindwoord. Bij het oude wijkgebouw groet ik zuster Debbie. “Dokter Debbie”, verbetert zij. De kinderen krijgen van haar uitgelegd wat de rol van een wijkgebouw en een badhuis was. De ouderen in de groep halen herinneringen op over de prikken die zij kregen. Een gewond persoon wordt per brancard vervoerd en later verbonden.
De gehele tijd zie je soldaten op straat, zie je een militair voertuig van het Oorlogsmuseum Medemblik rijden en waan je je in oorlogstijd. Het is allemaal geweldig georganiseerd. In een grote bak zand zijn kinderen druk bezig om voorwerpen te zoeken, waaronder een helm, een zaklamp en een kompas. Het verhaal over het noodlot van Simon Koopman wordt verteld en uitgebeeld. Het neerschieten van Simon maakt indruk. Als laatste is de tuin van de boerderij in de bocht aan de beurt. Er staan picknicktafels. Er wordt muziek uit de oorlogstijd gedraaid. Iedereen krijgt een patatje en wat te drinken. De oplossing ‘VRIJHEID ’wordt door iedereen opgelost. Elke groep mag een Nederlandse vlag inkleuren.
De vlag wordt meegenomen naar het raadhuis, waar deze wordt opgehangen onder trompetmuziek van Pierre Spruit. Als laatste gaan ze nog op de foto. Nou, is dat geen prachtige tocht geweest?
En wat hebben de kinderen nu geleerd? Een paar quotes: “Oorlog is niet leuk. Die Simon Koopman is neergeschoten. Het is een moeilijke tijd geweest. We hadden onderduikers in de schuit, maar zeiden dat er aardappelen onder het dek lagen. We willen geen oorlog.”
Dodenherdenking
Aansluitend is de Dodenherdenking in Café Van Rooijen. Het 4-mei comité van ons dorp heeft voor een indrukwekkende herdenking gezorgd. ‘De geschiedenis leren begrijpen’ is de titel van de bijeenkomst.
Mieke Koomen begint met een imponerende inleiding en heet daarbij met name de heer Klaas Schuitemaker, inmiddels bijna 98 jaar, en de familie Langedijk welkom. Heel stil wordt het wanneer Jannie Langedijk een nagedachtenis over haar vader uitspreekt. Een pakkend verhaal dat tot ontroering leidt. Jan Langedijk, verzetsman in Wervershoof, werd in 1945 na verraad gearresteerd door de Duitsers en later gefusilleerd. Hij liet zijn zwangere vrouw met zeven kinderen achter.
Jannie werd na de oorlog geboren. Zij heeft haar vader dus nooit gekend en heeft dat altijd als een groot gemis ervaren. Haar gehele speech lees je op pagina 6.
Marit Verdonschot en bijna de hele familie van Tiny Berkhout zorgen voor de muzikale omlijsting. Zij trekken de volle aandacht van de vele, vele aanwezigen. Kinderen vertellen verhalen uit de oorlogstijd. Na dit unieke gebeuren gaat iedereen naar het Raadhuisplein, waar nog veel meer dorpsgenoten aanwezig zijn. De fanfare speelt en er volgen korte toespraakjes.
Pierre Spruit speelt weer op fenomenale wijze ‘The last post’, waarna de twee minuten stilte volgen. Na het Wilhelmus volgt de bloemlegging bij het monument door Klaas Schuitemaker die als dienstplichtig marinier in Nederlands Indië en oorlogsvrijwilliger in Korea bloemen legde namens en voor alle oorlogsveteranen, de familie Langedijk, de Wervershoofse raadsleden en alle kinderen. Onder klanken van de fanfare loopt de menigte langs het monument om vervolgens weer huiswaarts te gaan. Het verloopt allemaal rustig dankzij de inzet van de vrijwillige verkeersregelaars.
Het is daarna tijd om de hondjes uit te laten. Het is helemaal stil op het plein. Bijzonder toch wel na zo’n dag. Niet iedereen is klaar. De organisatie van de Simon Koopmantocht is nog druk aan het opruimen.
Wervershoof heeft zich deze dag van een bijzondere kant laten zien. En om even terug te komen op het begin van dit artikel. Er waren inderdaad veel meer kinderen aanwezig bij het stiltemoment.
Gerard Bot.
