Dit artikel, geschreven door Gerard Bot, beschrijft de emigratie van de familie Schoenmaker in 1959 naar Brazilië. Binding publiceert het in vier delen. Vandaag deel 4, het laatste.
Als bronnen zijn gebruikt:
Memoires van Gemma Schouten en Klaas Schoenmaker; Terra Viva, het verhaal van een familiebedrijf; Skriemer 5 – 2001; Beeldbank Stichting Oud Wervershoof; Website Terra Viva en Informatieavond van Herensociëteit De Roos. Het artikel kwam tot stand met medewerking van Piet Schouten.
Overdracht aan een zoon
In 1986, als hij 70 is, geeft Klaas het uitvoerend management over aan zijn oudste zoon Kees. Kees komt vaak koffiedrinken om te luisteren naar zijn vader, die veel aangaf ter verduidelijking. Klaas doet het rustiger aan. Klaas en Gemma krijgen zo meer tijd. Zij hebben hun moestuin, zodat zij iedereen van eigen groenten voorzien. Zij gaan vaak op reis, naar Nederland, maar ook naar andere verre oorden. In 2001 overlijdt Gemma. Klaas maakt nog één keer een internationale reis om afscheid te nemen van familieleden, maar ook om Engeland te bezoeken. Een van de vrijwillige initiatieven van Klaas is het Nederlands Sociaal Centrum van Holambra, waar oudere Nederlanders worden opgevangen. Eén van hen is Rika de Vries, die hij tijdens een rondleiding ontmoet. Het klikt goed tussen de twee en zij krijgen een latrelatie en hebben het leuk wanneer zij samen zijn. Klaas wordt getroffen door Alzheimer. De laatste fase van zijn leven wordt hij door zijn kinderen verzorgd, die om beurten bij hem verblijven. Vooral zijn dochter Martha staat hem bij. In 2007 overlijdt Klaas. In het condoleanceregister schreef iemand: “Dhr. Klaas heeft geschiedenis geschreven, hij was sterk, hij heeft sporen nagelaten en zal een gelukkig plekje in de hemel hebben.”
Enorme groei
Het bedrijf is natuurlijk in ontwikkeling gebleven. In 1985 komt er een Raad van eigenaren. De studiedagen in organisatieontwikkeling werpen hun vruchten af en er komt een modern managementbeleid. Het bedrijf wordt groter en groter en krijgt te maken met diverse sectoren, die allen een eigen directeur en staf hebben. Er worden niet alleen familieleden bij de leiding betrokken, ook mensen van buitenaf stromen binnen.
De aandelen blijven echter in handen van de familie Schoenmaker. Daar komt in 1999 een einde aan om het bedrijf uit de familiesfeer te halen, om te voorkomen dat dit een risico wordt voor de continuïteit van het bedrijf. Er komt wel een constructie waardoor het Schoenmakeraandeel meer dan 50% wordt. Dit wordt de Schoenmakersvereniging genoemd, waar in 2017 een einde aan komt. Het is een technisch verhaal, dat in dit artikel buiten beschouwing blijft.
Vanaf 2007, na het overlijden van vader, houden de broers en zussen Schoenmaker met hun aangetrouwden elke maand een bijeenkomst om het bedrijf door te lichten. In 2010 wordt Frans Schoenmaker algemeen directeur. In 2019 wordt de kleinzoon van Klaas sr, ook Klaas genaamd, algemeen directeur.
Afgelopen jaren
In 2019 laat het bedrijf goede resultaten zien, er is veel overwonnen. Het jaar 2020 is verrassend te noemen, maar dan in negatieve zin. Het jaar van corona lijkt een rampjaar te worden. Het bedrijf ligt nagenoeg stil en inkomsten uit de bloementeelt vallen geheel weg. Aandeelhouders geven hun ontvangen dividend terug, werknemers leveren een deel van hun salaris in en geven benefits. Gelukkig wordt de omzet redelijk snel weer onder controle gebracht. Mensen zitten in die periode thuis en houden wel van een plantje of bloemetje extra in huis.
Om het bedrijf draaiende te houden, worden alle noodzakelijke maatregelen getroffen om iedereen gezond te houden, maatregelen die overeenkomen met de toenmalige regels in ons land. Uiteindelijk wordt 2020 opnieuw een verrassing, maar dan in positieve zin. Door de inzet van alle werknemers wordt de uitdaging om het bedrijf te laten voortbestaan overwonnen. Het bedrijf gaat weer volop in ontwikkeling en goede resultaten worden gehaald. Ook al zit het door het klimaat af en toe tegen met grote droogte in 2021, gevolgd door een strenge vorst in de winter. Buitenoogsten mislukken. Een zware storm brengt schade aan veel kassen. De kracht en het doorzetten van iedereen in het bedrijf zorgt desondanks voor een positief resultaat. In 2024 wordt het 65-jarige bestaan van het bedrijf gevierd met alle 1200 werknemers. Het bedrijf verkeert in 2025 in een goede positie, maar helemaal vanzelf is het bepaald niet gegaan.
Presentatie in ons dorp
Met gepaste trots vertelt Kees Schoenmaker jr. op 22 juli 2025 over het bedrijf aan de leden van Herensociëteit De Roos en ander geïnteresseerden (van wie er al velen op bezoek bij de Schoenmakers in Brazilië zijn geweest). Duizelingwekkende getallen vallen over de aanwezigen heen. Het bedrijf heeft maar liefst twaalf clusters, met elk een eigen directeur en staf. 1400 werknemers zijn er dagelijks aan het werk in 126 zelfsturende cellen voor 50 producten. Het bedrijf telt 250 kilometer aan wegen en is duizenden hectaren groot. 150 soorten bloemen en planten, knoflook, aardappelen, citroenen, bollen, sinaasappelen, granen en koffie zijn een greep uit de producten van Terra Viva.
Terra Viva is er trots op te geloven in het potentieel van Brazilië, in de menselijke ontwikkeling en in haar missie en roeping om verantwoord te zaaien, te verzorgen en te oogsten. De missie: een beter leven planten. Daardoor hebben zij onder hun werknemers een enorm draagvlak gecreëerd. Iedereen doet ertoe.
De diepgewortelde waarden en principes van het bedrijf sturen de dagelijks activiteiten en bevorderen duurzaamheid, door voortdurend producten, processen, mensen en het milieu te verbeteren.
En dat is allemaal begonnen toen Klaas Schoenmaker en Gemma Schouten met hun elf kinderen in 1959 de diepe sprong in het duister van Brazilië maakten.
